13 Μαίου 2010 Εγκληματικότητα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ

Ο φόβος φωλιάζει στις ψυχές των ανθρώπων και ταυτόχρονα, εξαιτίας αυτού, τίθενται σε αμφισβήτηση τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των πολιτών. Φαινομενολογία του εγκλήματος. Τα στατιστικά στοιχεία για την εγκληματικότητα του 2009 που δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα από την Αστυνομία επιβεβαιώνουν –με όλες τις επιστημονικές επιφυλάξεις για τέτοιου είδους στοιχεία-έξι βασικά στοιχεία που συγκροτούν τη σύγχρονη εικόνα του εγκλήματος στη χώρα μας:

Πρώτον, ότι η συνήθης εγκληματικότητα, αυτή δηλ. που πλήττει άμεσα τον πολίτη στην καθημερινότητά του και μάλιστα, πολλές φορές, με χαρακτηριστικά βίας ή απειλής, έχει πλέον προσλάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι 2009, έχουμε μια ληστεία κάθε 2 μέρες, και 16 κλοπές ή διαρρήξεις ημερησίως.

Δεύτερον, ότι σοβαρή έξαρση αποτυπώνεται και στο οργανωμένο έγκλημα, δηλ. για αδικήματα όπως δολοφονίες, εκτελέσεις εγκληματικών στοιχείων, παραβάσεις των νόμων για τα ναρκωτικά, την κατοχή όπλων, την σεξουαλική εκμετάλλευση, τα εγκλήματα του διαδικτύου με την παιδική πορνογραφία, τις απειλές, την τοκογλυφία. Χαρακτηριστική της έκτασης του προβλήματος είναι οι αποκαλύψεις για τη δράση κρατουμένων στη φυλακή, όπου σύμφωνα με την αστυνομία, κανόνιζαν με τους ανθρώπους τους, απαγωγές, ανθρωποκτονίες και βομβιστικές επιθέσεις. Οι αποκαλύψεις για τις οργανωμένες εγκληματικές ενέργειες και δραστηριότητες συμμοριών δολοφόνων, όπως η περίπτωση που αποκαλύφθηκε πρόσφατα με την σύλληψη αριθμού ατόμων που σχεδίαζαν σειρά εκτελέσεων και δολοφονιών. Όμως αποκαλυπτική της σοβαρότητας του εγκλήματος είναι η άνανδρη και αποτρόπαια δολοφονία του Αντη Χατζηκωστή, όπου οι εγκληματίες δεν δίστασαν να στρέψουν τα εγκληματικά τους σχέδια εναντίον των συντελεστών των ΜΜΕ και της δημόσιας ζωής.

Τρίτον, ότι από τις προαναφερθείσες υποθέσεις συνήθους εγκληματικότητας εξιχνιάζονται λιγότερες από το 1/3. Τέταρτον, ότι στις εξιχνιαζόμενες υποθέσεις κατά το 2009, οι φερόμενοι ως δράστες μη κύπριοι διαδραματίζουν, κατά την αστυνομία, σημαντικό ρόλο, με ποσοστά συμμετοχής πέρα του 40%: 33% στις ληστείες και 50% στις κλοπές-διαρρήξεις. Πέμπτον, ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αλματώδης αύξηση, του σοβαρού εγκλήματος φόνων και απόπειρες φόνων, βιασμοί, εμπρησμοί, ληστείες, καταστροφή με εκρηκτικές ύλες, όταν σύμφωνα με αντίστοιχα στοιχεία της Eurostat, η βασική τάση των καταγραφομένων βίαιων εγκλημάτων στις αστυνομικές στατιστικές κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σημειώνει, σύμφωνα τουλάχιστον με τα διαθέσιμα στοιχεία για τις χώρες αυτές, καθοδική πορεία, σε αντίθεση με ό,τι παρατηρείται στη χώρα μας. Και έκτον, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα άτομα νεαρής ηλικίας εμπλέκονται σε αξιόποινες πράξεις και ειδικότερα σε σοβαρές υποθέσεις. Τα στοιχεία που τηρεί η Αστυνομία δεν επιτρέπουν την σε βάθος μελέτη του εγκλήματος σε υποθέσεις που ενέχονται ανήλικα και νεαρά πρόσωπα.

Ο περιορισμός των στατιστικών στοιχείων στις ηλικίες 7-13 και 14-16, που έχει ως αποτέλεσμα την απόκρυψη της πραγματικής εικόνας του εγκλήματος σε νεαρές ηλικίες, δυστυχώς δεν επιτρέπει την σωστή και βάθος μελέτη του εγκλήματος στις ηλικίες 17-18, από ανήλικα πρόσωπα, και στις ηλικίες 19-25, από νεαρά πρόσωπα. Οι αυξητικές τάσεις του εγκλήματος δημιουργούν την ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται το έγκλημα και ανάλογη της σοβαρότητας του θέματος θα πρέπει να είναι η αντίδραση μας, τόσο στην πρόληψη όσο και την καταστολή του εγκλήματος. Ωστόσο και τα προληπτικά μέτρα θα αποδειχθούν αναποτελεσματικά εάν δεν γίνει αντιληπτό από τους πολίτες ότι, ανεξάρτητα από τα μέτρα που θα λάβει κάθε φορά η πολιτεία, ο περιορισμός της εγκληματικότητας είναι κατά βάση έργο γενικότερο, που μας αφορά όλους και σε όλα τα επίπεδα της δραστηριότητάς μας.

Χωρίς να παραγνωρίζω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι το έγκλημα δεν είναι σημερινό φαινόμενο και ότι ευθύνες έχουν και προηγούμενες κυβερνήσεις, θέλω να σταθώ στη σημερινή πραγματικότητα, όπου τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται αλματώδη και αξιοπρόσεκτη αύξηση του σοβαρού εγκλήματος και το αίσθημα ανασφάλειας και η έλλειψη εμπιστοσύνης στις διωκτικές αρχές, είναι διάχυτο ανάμεσα στους πολίτες. Το έγκλημα δεν αντιμετωπίζεται με συζητήσεις, που έχουν ως σκοπό να εξηγήσουν το φαινόμενο αυτό και από πού πηγάζει, αλλά θεωρώ ότι η λύση του έχει άμεση σχέση με την διαλεύκανση των σοβαρών αδικημάτων και εγκλημάτων και την παραδειγματική τιμωρία των πραγματικών ενόχων. Πολλές από αυτές τις εγκληματικές ενέργειες είναι βαθιά συνδεδεμένες με το οργανωμένο έγκλημα, το οποίο αποτελεί μία παθογένεια της σημερινής κοινωνικής πραγματικότητας. Το οργανωμένο έγκλημα, έχει σηκώσει κεφάλι, και δρα στη θέση ή παράπλευρα του νόμιμου κράτους, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη ενός οιονεί παρακράτους. Την σημερινή εικόνα της ανασφάλειας και του φόβου, συνθέτουν βεβαίως και άλλα φαινόμενα ανομίας.

Ο ηλεκτρονικός τζόγος ανθεί και δεν ελέγχεται. Ανοχύρωτη πολιτεία κατέληξε η πατρίδα μας, από την ανέλεγκτη παροχή υπηρεσιών ηλεκτρικού τζόγου μέσω του Διαδικτύου. Ελλείψει πολιτικής βούλησης και ατολμίας των κυβερνώντων, η Κύπρος έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο ηλεκτρονικό καζίνο, παραβλέποντας τους κινδύνους για απάτες και εγκληματικές πράξεις, λόγω του μεγέθους των χρημάτων που συγκεντρώνουν και των κερδών που μπορούν να προσφέρουν στους οργανωτές τους. Δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς τα φαινόμενα σήψης και διαφθοράς στην Αστυνομία και στις Φυλακές, τα οποία συμβάλλουν στη διαμόρφωση της εκρηκτικής πραγματικότητας σε σχέση με την εγκληματικότητα, αφού αδυνατούν να αποτελέσουν τροχοπέδη. Ούτε μπορεί να παραγνωρίσει κανείς τις τρεις κατηγορίες παραγόντων που επαυξάνουν τις τάσεις του εγκλήματος.

Τους δομικούς παράγοντες, όπως η οικονομική κρίση, η έξαρση της ανεργίας, η ηθική χαλάρωση, ο καταναλωτισμός, ο εύκολος πλουτισμός που οδηγούν στην έξαρση των εγκλημάτων κατά της περιουσίας. Τους μη δομικούς παράγοντες, που είναι:

(α) πρώτος παράγοντας το μεγάλο κύμα αλλοδαπών που έχει εισρεύσει στη χώρα μας, που σε συνεργασία με εγκληματικά κυκλώματα του τόπου, επιτελούν διάφορες αθέμιτες δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος,

(β) δεύτερος παράγοντας η ποσοτική και ποιοτική διαφοροποίηση της εγκληματικότητας, η οποία χρόνο με το χρόνο γίνεται πιο έντονη, λόγω της αδιαμφισβήτητης αύξησης των ναρκωτικών. Δεν θα προτρέξω στα στατιστικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν την συνεχή αύξηση της χρήσης και διακίνησης ναρκωτικών ουσιών, αλλά θα σταθώ στη σωρεία άλλων μορφών εγκλήματος στις οποίες εξωθούνται έμμεσα οι τοξικομανείς για να ικανοποιήσουν το πάθος τους: τις ληστείες, διαρρήξεις, κλοπές, πλαστογραφίες, την πορνεία, σωματεμπορία κ.α.

(γ) τρίτος μη δομημένος παράγοντα είναι τέλος η επίδραση που ασκεί κυρίως η τηλεόραση. Κυρίως μέσω των δελτίων ειδήσεων, όπου καθημερινά προβάλλονται 5 με 6 εγκληματικές πράξεις, όπως διαρρήξεις, κλοπές, βομβιστικές επιθέσεις, εμπρησμοί κ.α

Εκτός αυτών, έχουμε και τους λειτουργικούς παράγοντες, δηλαδή τον τρόπο λειτουργίας όλων εκείνων των φορέων που έχουν σαν αποστολή τη δίωξη ή γενικότερα την αντιμετώπιση του εγκλήματος (τις δικαστικές αρχές, την εισαγγελία, την Αστυνομία, το σωφρονιστικό σύστημα) και των οποίων οι υπηρεσίες δεν φαίνεται ότι πέτυχαν να προσαρμοστούν αποτελεσματικά στις νέες μορφές εγκληματικότητας και στον όγκο των υποθέσεων που τις κατακλύζουν. Η παρατηρούμενη καθυστέρηση στη διερεύνηση και εκδίκαση των υποθέσεων, καθώς και η μη έγκαιρη απονομή της δικαιοσύνης, οι αδυναμίες που καταγράφονται στη Αστυνομία, όπως στη δομή και στην οργάνωση της, οι κομματικές παρεμβάσεις και ο διαχωρισμός των μελών της σε κυβερνητικούς υμετέρους και στους άλλους, η κατάρρευση των φυλακών λόγω της εγκατάλειψης και του υπερπληθυσμού, καθώς και η ανυπαρξία αξιόπιστου σωφρονιστικού συστήματος, έχουν πέραν των άλλων, ουσιαστική επίπτωση στην εγκληματικότητα.

Πρώτο γιατί καθίσταται, σε ένα βαθμό, αβέβαιη η σύλληψη και τιμωρία των εγκληματιών και ατονεί, έτσι, η γενική και ειδική πρόληψη, και δεύτερον οι συνθήκες διαβίωσης στη φυλακή κάθε άλλο ευνοούν τον σωφρονισμό και την κοινωνική επανένταξη όσων οδηγούνται σ΄αυτή, οι πλείστοι από αυτούς με την αποφυλάκιση τους εμπλέκονται βαθύτερα στα άδυτα του εγκλήματος. Βρισκόμαστε λοιπόν, μπροστά από κινδύνους που προέρχονται όχι μόνο από μεμονωμένα άτομα, αλλά και από οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα, που αξιοποιούν τους δομικούς και μη δομικούς παράγοντες, τις αδυναμίες των λειτουργικών παραγόντων (αστυνομίας, φυλακές), όπως τους έχω παραθέσει πιο πάνω, καθώς επίσης και την ανεπαρκή και σπασμωδική αντεγκληματική πολιτική της κυβέρνησης.

Είναι πραγματικά με λύπη που ακούμε τους κυβερνώντες και ειδικότερα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να αναφέρονται στην εγκληματικότητα σαν να είναι ένας τρίτος σχολιαστής, παραγνωρίζοντας τις ευθύνες τους για την διαμόρφωση και προώθηση μιας καλοσχεδιασμένης και επιστημονικά τεκμηριωμένης πολιτικής, για αντιμετώπιση των νέων διαφοροποιημένων μορφών του εγκλήματος. Ο σχεδιασμός μιας εθνικής πολιτικής απέναντι στο έγκλημα, προϋποθέτει τη λήψη συγκεκριμένων και εφαρμόσιμων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων, σε αντίθεση με τα μέτρα που προνοούνται στη εθνική στρατηγική, τα οποία θα αποφασιστούν σε συνεργασία όλων των κυβερνητικών φορέων, με την συμμετοχή και των άλλων πολιτειακών εξουσιών (νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας), και θα υλοποιηθούν από μια οργανωμένη και ad hoc στελεχωμένη επιστημονική ομάδα, δηλαδή η υλοποίηση τους δεν θα εξαρτάται από τις εκάστοτε προθέσεις, αδυναμίες και δεσμεύσεις των κυβερνώντων. Μόνο έτσι θα ενδυναμωθούν οι λειτουργικοί παράγοντες του κράτους, θα αναδομηθεί η Αστυνομία και το σωφρονιστικό μας σύστημα και θα κερδίσουν ξανά την χαμένη εμπιστοσύνη του πολίτη.

Αναμένουμε λοιπόν από την κυβέρνηση Χριστόφια να δώσει απαντήσεις στα καυτά ερωτήματα που απασχολούν την κυπριακή κοινωνία:
• Που σκόνταψε η «αποφασιστική αντιμετώπιση των φαινομένων σήψης και διαφθοράς», όπως προάγγειλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του για το 2009;

• Που σκόνταψε η δέσμευση για «νέες βάσεις λειτουργίας των σωμάτων ασφαλείας»;

• Ποια μέτρα εφάρμοσε, στα πλαίσια της αντεγκληματικής πολιτικής της κυβέρνησης, για την αντιμετώπιση των παραγόντων αναπαραγωγής, ειδικά σήμερα, των στοιχείων και τάσεων που οδηγούν στην έξαρση της εγκληματικότητας; Γιατί, η πάταξη του εγκλήματος, της σήψης και της διαφθοράς χρειάζεται βούληση και αποφασιστικότητα και δεν αρκούν τα λόγια και τα συνθήματα. Ως Δημοκρατικός Συναγερμός, σας καλούμε να σταθείτε ασυμβίβαστοι στην καταπολέμηση του εγκλήματος και ιδιαίτερα του οργανωμένου εγκλήματος, που καταστρέφει την κοινωνική συνοχή, διακινεί μεγάλες ποσότητες ναρκωτικών και υπονομεύει την δημοκρατία. Σας καλούμε να επιδείξετε μηδενική ανοχή στην ανομία, μηδενική ανοχή στη βία και την αυθαιρεσία. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός υπηρετώντας τον δημιουργικό του ρόλο, έχει πολλές φορές καταθέσει ολοκληρωμένες προτάσεις και εισηγήσεις για τη χάραξη και εφαρμογή μιας αποτελεσματικής αντεγκληματικής πολιτικής, όπως:

• H ενδυνάμωση της νομοθεσίας και του τρόπου εφαρμογής της απέναντι σε νέες μορφές εγκληματικότητας όπως την αντιμετώπιση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

• Απαιτείται η ορθολογική και συστηματική αντιπαράθεση του κράτους με τους παράγοντες εκείνους, που, όπως επισημάνθηκε ήδη, ευνοούν ή διευκολύνουν την ανάπτυξη της εγκληματικότητας. Για παράδειγμα δεν μπορεί η κυβέρνηση να κάμνει τα στραβά μάτια σε έκνομες πράξεις συγκεκριμένων προσώπων.

• Βελτίωση του επιπέδου των κρατικών υπηρεσιών, που είναι επιφορτισμένες με την καταπολέμηση του εγκλήματος, μέσα από τη λήψη θεσμικών μέτρων, όπως τον εξορθολογισμός των ποινικών κυρώσεων στον αποικιακό Ποινικό μας Κώδικα.

• Σύσταση και σωστή στελέχωση Κέντρου Εγκληματικής Έρευνας, που να βοηθήσει στην πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος και την ορθή αξιοποίηση στοιχείων και δεδομένων που αφορούν το έγκλημα.

• Εκσυγχρονισμός των εγκληματολογικών υπηρεσιών με την ενίσχυσή τους από επιστημονικό προσωπικό και κατάλληλο εξοπλισμό. • Πολιτική πρόληψης και καταστολής του κοινού εγκλήματος μέσω ενός ανασχεδιασμού και ενίσχυσης της κοινοτικής αστυνόμευσης, καθώς και οι διακριτικείς πεζές περιπολίες αστυνομικών κοντά στο πολίτη.

• Σύσταση ειδικών ομάδων κατά επαρχία, οι οποίες, μαζί με τους άλλους κοινωνικούς φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση, θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτιών της νεανικής παραβατικότητας. 

• Σε επίπεδο διωκτικών αρχών και ιδίως της αστυνομίας, επιβάλλεται: πρώτον η διεύρυνση της συνεργασίας των με ξένες ομόλογές αρχές, • προς αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, δεύτερον η ευρύτερη αντιμετώπιση των οργανωτικών και λειτουργικών αδυναμιών που εμφανίζει για την αποτελεσματική δίωξη του εγκλήματος και τρίτον την αποτελεσματική αντιμετώπιση και δίωξη των φαινομένων σήψης και διαφθοράς.

• Σε επίπεδο δικαστικών αρχών ενδείκνυται κυρίως η ελάφρυνση του φόρτου εργασίας τους, που μπορεί να επιτευχθεί με την αποποινικοποίηση δευτερεύουσας σημασίας αδικημάτων, την θεσμοθέτηση διαδικασιών εξωποινικής διαμεσολάβησης για ελαφρές μορφές αδικημάτων.

• Σε σωφρονιστικό επίπεδο χρειάζεται επίσης να ληφθούν άμεσα μέτρα για την αποσυμφόρηση των φυλακών και την αναδόμηση του σωφρονιστικού μας συστήματος σε σωστά θεμέλια. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Στη δημοκρατία δεν υπάρχει επιλεκτική ανοχή στη βία, δεν υπάρχουν ανθρώπινες ζωές που αξίζουν λιγότερο ή περισσότερο. Κανείς δεν δικαιούται να είναι ευαίσθητος κατ’ επιλογή. Οφείλουμε όλοι, εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία, να δράσουμε γρήγορα και αποτελεσματικά και να αντιτάξουμε στην πραγματικότητα της ανασφάλειας και του φόβου μία νέα πολιτική ασφάλειας και σιγουριάς για τη χώρα. Αυτό που πάνω απ’ όλα θέλει η κοινωνία, είναι να δώσουμε μια πειστική απάντηση στο θέμα της ασφάλειας του πολίτη. Αυτό που οι συνθήκες και τα γεγονότα επιτάσσουν, είναι να ακολουθηθεί από την πολιτεία, μια νέα στρατηγική με νομιμότητα στη δράση και καμία ανοχή στο έγκλημα, με επίκεντρο τις πραγματικές αιτίες του εγκλήματος. 13 Μαΐου 2010