Ομιλία στη Βουλή των Αντιπροσώπων για τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2011

Κύριε Πρόεδρε,

κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Συζητούμε τον τρίτο προϋπολογισμό της Κυβέρνησης Χριστόφια, δυστυχώς και πάλι πάνω σε μια λανθασμένη βάση. Αφενός, γιατί και φέτος, όπως και τα δύο προηγούμενα χρόνια, ακούσαμε την ωραιοποιημένη ανάλυση και τις αισιόδοξες προβλέψεις του αρμόδιου υπουργού. Αφετέρου γιατί δεν διαπιστώνουμε καμία διάθεση από την παρούσα κυβέρνηση, να προχωρήσει σε τομές και βαθιές ρήξεις, να νοικοκυρέψει την οικονομία, να προσφέρει στον πολίτη εκείνα που ένα σύγχρονο κράτος οφείλει να του προσφέρει. Κυρίως να του προσφέρει σιγουριά, ασφάλεια και προοπτική για το μέλλον.

Συζητούμε τον προϋπολογισμό με μια διάθεση διαχειριστική. Πόσα εισπράξαμε και πόσα ξοδέψαμε φέτος και πόσα περισσότερα ή λιγότερα προβλέπουμε ότι θα εισπράξουμε ή θα ξοδέψουμε τον επόμενο χρόνο. Μπερδεύουμε τους πολίτες με χιλιάδες νούμερα, ποσοστά, υπολογισμούς και δυσνόητους όρους, αλλά αποφεύγουμε να μιλήσουμε για τα πραγματικά, καθημερινά τους προβλήματα.

Αυτό είναι όμως το ζητούμενο; Αυτό είναι που περιμένουν να ακούσουν σήμερα από εμάς οι 25.000 άνεργοι, οι χιλιάδες των εργαζομένων που για να μη χάσουν την εργασία τους δέχθηκαν μειώσεις μισθών, οι χαμηλοσυνταξιούχοι, οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες που προσπαθούν με νύχια και με δόντια και κυρίως με αυξημένους δανεισμούς, να κρατήσουν τις οικογενειακές τους επιχειρήσεις και τους εργαζόμενούς  τους;

Γιατί δεν βλέπουμε γύρω μας, να διδαχθούμε από άλλες χώρες που αντιμετώπισαν τα ίδια προβλήματα με εμάς; Γιατί δεν καταστρώνουμε ένα ολοκληρωμένο τριετές ή ακόμη και πενταετές πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης;  

Αυτό θέλουν να δουν οι πολίτες, αυτό θέλουν να δουν και οι αγορές και οι επενδυτές για να εμπιστευθούν ξανά την κυπριακή οικονομία. Θέλουν να δουν σοβαρότητα, σχέδιο, ξεκάθαρες πολιτικές και στόχους. Θέλουν να δουν αποφασιστικότητα. Γιατί δεν τα κάνουμε αυτά έγκαιρα, πριν κάποιοι άλλοι μας τα επιβάλουν; Ή μήπως αυτή είναι κατά βάθος η προσπάθειά μας, να απαλλάξουμε τους εαυτούς μας και να φορτώσουμε αλλού την ευθύνη.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Αν θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι και παραγωγικοί, αν θέλουμε αυτή η διαδικασία μονολόγων να αποκτήσει κάποια στιγμή ουσία, πρέπει να τεθεί σε μια εντελώς διαφορετική βάση.

Οι πολίτες, πρώτα απ' όλα θέλουν να ακούσουν όλους εμάς να κάνουμε αυτοκριτική. Γιατί όλοι φέρουμε ευθύνη για τα σημερινά αδιέξοδα της κυπριακής οικονομίας. Πρέπει να παραδεχθούμε ότι όλες οι πολιτικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν το δημόσιο ως εργαλείο ενίσχυσης και εμπέδωσης της πολιτικής τους παρουσίας.    

Αν τολμήσουμε αυτό το βήμα, τότε μπορεί να προχωρήσουμε και στο επόμενο που είναι η χάραξη γενναίων πολιτικών, με υπευθυνότητα, ανοικτό πνεύμα και, κυρίως, διάθεση διαλόγου. Κανένας δεν διαθέτει την απόλυτη αλήθεια και καμιά πολιτική δύναμη δεν μπορεί μόνη να αντιμετωπίσει τα προβλήματα του τόπου.

Αν θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι και παραγωγικοί, πρέπει να αναλύσουμε σε βάθος τα προβλήματα. Πίσω από αριθμούς και στατιστικές.

Όσο κι αν οι αριθμοί τρομάζουν, δεν αρκεί να λέμε ότι οι άνεργοι, από 12.000 το Νοέμβριο του 2008, αυξήθηκαν στις 25.000 τον προηγούμενο μήνα. Και σίγουρα δεν αρκεί, να ακούμε από Υπουργούς να δηλώνουν ελαφρά τη καρδία, ότι η αύξηση οφείλεται στην εποχικότητα του τουρισμού. Πρέπει η ανεργία να αναλυθεί σε βάθος. Ποιοι είναι οι άνεργοι, ως προς το φύλο, την ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, το είδος της εργασίας και βάσει αυτών των δεδομένων να σχεδιάσουμε τις πολιτικές μας.

Είναι τουλάχιστον ανεύθυνο να βλέπουμε την ανεργία να αυξάνεται κι εμείς να επιμένουμε σε μέτρα που δεν απέδωσαν. Πρέπει να μελετήσουμε τη διάρκεια κατά την οποία ένα άτομο παραμένει χωρίς εργασία. Δυστυχώς, θα διαπιστώσουμε, μέσα από επίσημα στοιχεία ότι η περίοδος ξεπέρασε κατά πολύ τους έξι μήνες. Πρέπει να μελετήσουμε τις κοινωνικές επιπτώσεις αυτού του φαινομένου.

Η ουσία του προβλήματος της ανεργίας βρίσκεται στη σαφώς μεγαλύτερη αύξησή της στις παραγωγικές ηλικίες 30-49. Βρίσκεται, δηλαδή, στην αδυναμία των ανέργων να συντηρήσουν αξιοπρεπώς τις οικογένειές τους και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Βρίσκεται στην ανασφάλεια των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, οι οποίοι δηλώνουν σε πρωτοφανή ψηλά ποσοστά για την Κύπρο -περίπου ένας στους τρεις- ότι φοβούνται ότι μπορεί να χάσουν την εργασία τους.

Βρίσκεται, επιτρέψτε μου να πω, στην εσκεμμένη εκ μέρους της κυβέρνησης απόκρυψη στοιχείων κυβερνητικών τμημάτων, βάσει των οποίων η ανεργία θα συνεχίσει την ανοδική της πορεία για δύο ακόμη χρόνια, φτάνοντας τον τρομακτικό αριθμό των 32.000 ανέργων. 

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν βρίσκεται στην αύξηση ούτε στην παράταση της διάρκειας λήψης επιδομάτων, τα οποία είναι εκεί και πρέπει να συνεχίσουν να είναι, για να ικανοποιήσουν προσωρινά βασικές ανάγκες των ανέργων. Ο πολίτης χρειάζεται εργασία, όχι ελεημοσύνη από το κράτος. Θέλει να έχει μια αξιοπρεπή ζωή σε συνθήκες σιγουριάς και ασφάλειας.

Η λύση βρίσκεται στη δημιουργία θετικού επιχειρηματικού κλίματος, στην ενθάρρυνση των επενδύσεων και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Όσο οι κυβερνώντες αδυνατούν να το αντιληφθούν, όσο αντιμετωπίζουν τον επιχειρηματικό κόσμο περίπου ως εχθρό του κράτους και αντίπαλο του εργαζόμενου, το κλίμα ανασφάλειας θα είναι το κυρίαρχο στοιχείο της αγοράς και θα οδηγεί σε περαιτέρω αύξηση της ανεργίας.

Οι πρωταγωνιστές της οικονομίας, είπε την προηγούμενη εβδομάδα από αυτό εδώ το βήμα ο Υπουργός Οικονομικών, δεν είμαστε εμείς οι πολιτικοί. «Είναι οι εργαζόμενοι και οι επιχειρηματίες, οι οποίοι καθημερινά εργάζονται για την ανάπτυξη και την ευημερία». Εμείς συμφωνούμε απόλυτα. Δεν είμαι σίγουρος αν η κυβέρνηση, της οποίας είναι μέλος ο κ. Σταυράκης, ενστερνίζεται τέτοιες προσεγγίσεις. Αν μπόρεσε να ξεπεράσει τις αντιλήψεις της περί ενός μεγάλου κράτους επιχειρηματία, ελεγκτή και ρυθμιστή των πάντων. Ενός σπάταλου, δυσκίνητου και τολμώ να πω διεφθαρμένου κράτους.  

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η ανεργία, η φτώχια, η ανέχεια, είναι γενεσιουργές αιτίες άλλων προβλημάτων, κυρίως κοινωνικών.

Η έξαρση των ληστειών, των διαρρήξεων και των κλοπών λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις: Σύμφωνα με τα στοιχεία της Αστυνομίας, μετρούμε περίπου 8 διαρρήξεις την ημέρα, ενώ αν συνυπολογισθούν και οι κλοπές και ληστείες ο αριθμός εκτοξεύεται στα 13 περιστατικά ημερησίως, ενώ από αυτές εξιχνιάζεται μόνο το 1/3. Την ίδια στιγμή, έχουμε έξαρση του φαινομένου της τοκογλυφίας, ενώ το φαινόμενο της συνεχούς αύξησης των υποστατικών ηλεκτρονικού τζόγου λαμβάνει πλέον, όχι ανησυχητικές, αλλά επικίνδυνες διαστάσεις. Κάθε εμπορικό κατάστημα που κλείνει ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, παραχωρεί τη θέση του στον ηλεκτρονικό τζόγο. Συνολικά 642 υποστατικά λειτουργούν σήμερα στην Κύπρο. Είναι δε γνωστές οι απειλές κατά της ζωής πολιτών ή μελών των οικογενειών τους για χρέη που δημιουργήθηκαν από το τζόγο και την τοκογλυφία, για κυκλώματα είσπραξης χρηματικών ποσών με τη χρήση βίας και απειλών, για πολίτες που έμπλεξαν στα πλοκάμια τους και που εκτός από την περιουσία και την οικογένεια τους, έχασαν ή έθεσαν τέρμα στη ζωή τους.

Φτάσαμε στο έσχατο σημείο εξευτελισμού του κράτους, μικροί ιδιωτικοί παράνομοι στρατοί να λειτουργούν σαν παρακρατικό σύστημα είσπραξης αστικών χρεών, με την απειλή και τη χρήση βίας. Όλα αυτά ως αποτέλεσμα της αδυναμίας εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων, σε ότι αφορά την είσπραξη αστικών χρεών και των 142.000 ενταλμάτων που παραμένουν ανεκτέλεστα στη Αστυνομία.

Φτάσαμε στο σημείο ο πολίτης να φοβάται να καταγγείλει επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσίας του. Φοβάται γιατί, σύμφωνα με σημείωμα της ίδιας της Αστυνομίας, αυτοί ελέγχουν, εξουσιάζουν και τρομοκρατούν, ενώ παράλληλα δημιουργείται η εντύπωση ότι η Αστυνομία τείνει να υποκατασταθεί από συγκεκριμένα άτομα. Γιατί ανενόχλητα λειτουργούν ιδιωτική Αστυνομία, παρέχουν προστασία, ανακόπτουν οχήματα με σκοπό να τα ερευνήσουν και να ελέγξουν τα στοιχεία των επιβαινόντων και γενικά εφαρμόζουν τον δικό τους νόμο. Γιατί οι πολίτες υποστηρίζουν ότι η κατάσταση έχει ξεφύγει από τον έλεγχο της Αστυνομίας. Γιατί καταγγέλλουν ότι αυτά τα άτομα έχουν πλάτες, έχουν αποκτήσει τεράστια οικονομική και πολιτική δύναμη.

Και ενώ μπροστά στα μάτια τους κυκλοφορούν προκλητικά και επικίνδυνα, λειτουργούν παράνομα δεκάδες καζίνα, η ηγεσία της Αστυνομίας εθελοτυφλεί και το Κράτος αδυνατεί να καταστείλει την παρανομία. Ο δε αρμόδιος υπουργός, τον περασμένο μήνα εξήγγειλε νέο σχεδιασμό για την καταστολή των καζίνων και του τζόγου, ο οποίος διαψεύδεται αυθημερόν από τον Γενικό Εισαγγελέα και τις εκθέσεις της Αστυνομίας.         

Το πλέον όμως ανησυχητικό φαινόμενο, είναι η αύξηση κατά 100% της ανάμειξης ανηλίκων στο σοβαρό έγκλημα, ιδιαίτερα στις διαρρήξεις και κλοπές που η συμμετοχή τους έχει υπερδιπλασιαστεί και εξαπλασιαστεί αντίστοιχα.  

Οι πολίτες δεν νιώθουν απλώς ότι το κράτος δεν είναι δίκαιο και αποτελεσματικό έναντί τους. Νιώθουν ότι είναι και ανίκανο να τους προστατεύσει. Η ανασφάλεια έχει κυριεύσει τον Κύπριο πολίτη, ο οποίος ανησυχεί τόσο για τη ζωή και την περιουσία του, όσο και για την ασφάλεια των παιδιών του. Φτάσαμε στο σημείο να φοβάται να μετακινηθεί εύκολα για να πραγματοποιήσει απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως μία απλή τραπεζική συναλλαγή, μια στάση στο περίπτερο, μια βόλτα στη γειτονιά του.

Και το ερώτημα είναι τι κάνει το αρμόδιο Υπουργείο και τι η Αστυνομία; Τι κάνει ο Πρόεδρος Χριστόφιας και πού είναι η εξαγγελία του για αποφασιστική δράση κατά του εγκλήματος, της σήψης και της διαφθοράς; Τι κάνουν τα θεσμικά εκείνα όργανα τα οποία έχουν ως κύρια αποστολή τους την προστασία του πολίτη; Πως αξιοποιούν τα συμπεράσματα της ανασκόπησης του βαθμού υλοποίησης των στόχων του Στρατηγικού Σχεδίου της Αστυνομίας κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2010, στην οποία καταγράφεται η πλήρης αποτυχία στους δείκτες ασφάλειας του πολίτη; Δεν θα απαντήσω εγώ, για να μην κατηγορηθώ πάλι για αντιπολιτευτικό μηδενισμό. Θα σας πω τι δήλωσαν τα ίδια τα μέλη της δύναμης όταν ρωτήθηκαν. Εννέα στους δέκα αστυνομικούς δήλωσαν ότι στο Σώμα υπάρχει διαφθορά και οκτώ στους δέκα ότι στο Σώμα υπάρχει αναξιοκρατία.  

Ακούγοντας χτες το συνάδελφο από το ΑΚΕΛ, ο πολίτης διερωτάται αν μπορεί να ελπίζει για την ασφάλεια του, όταν δεν θέλετε να αναγνωρίσετε όλα αυτά που οι ίδιοι καταγγέλλουν, δυστυχώς φαίνεται σε «ότα μη ακουώντων». Από πού πρέπει να ελπίζει, όταν εσείς δεν αναγνωρίζετε το σημερινό πρόβλημα ανασφάλειας, τα αίτια που το προκαλούν και τους κινδύνους που διατρέχει καθημερινά και όταν επιμένετε να παραπέμπετε στα όσα είχε βιώσει πριν 15 ή 20 χρόνια; Με αυτά τα δεδομένα, δικαίως ο πολίτης διερωτάται ποιος μπορεί να τον προστατεύσει και από ποιόν πρέπει να προστατευθεί.

Το έγκλημα και η ανασφάλεια κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν μεγαλώνει μόνο την νύχτα, όπως είπε ο κος Αναστασιάδης για το μέγεθος της δημόσιας υπηρεσίας, αλλά μεγαλώνει και μέρα και νύκτα.

Είναι γι΄ αυτό βαθειά πεποίθησή μου, ότι η Αστυνομία, θα έλεγα ακόμη και το αρμόδιο Υπουργείο, με τις σημερινές τους δομές και με τα βαρίδια κρουσμάτων σήψης και διαφθοράς, απειθαρχίας και ανυπακοής, δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν το έγκλημα και να προσφέρουν στον πολίτη ασφάλεια. Χρειάζεται μια εκ βάθρων αναδιάρθρωση της Αστυνομίας. Χρειάζονται τομές. Χρειάζεται να φτάσει το μαχαίρι στο κόκκαλο. Δεν μπορεί να συγκαλύπτονται πειθαρχικές ή ποινικές υποθέσεις και να διακόπτονται ποινικές και πειθαρχικές διώξεις, για λόγους που προκαλούν τον πολίτη.

Χρειάζεται αποφασιστική δράση κατά του εγκλήματος, του οργανωμένου εγκλήματος και του παρακράτους. Χρειάζεται να εγκαταλείψουν την διαχειριστική λογική, να αξιοποιήσουν τους άξιους και ικανούς αστυνομικούς, γιατί υπάρχουν πολλοί από αυτούς, αλλά τους λείπει η αυτοπεποίθηση και τους κυριεύει η ευθυνοφοβία που καλλιεργείται με την αναξιοκρατία και τον διαχωρισμό τους σε δικούς σας και δικούς τους.           

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Φαίνεται, δυστυχώς, ότι είναι πιο εύκολο για τους κυβερνώντες, αντί επιτέλους να κάνουν αυτό για το οποίο οι πολίτες τους εμπιστεύτηκαν, να κυβερνήσουν, και αντί να υλοποιήσουν αυτό που τους υποσχέθηκαν, τη δίκαιη κοινωνία, να επιρρίπτουν τις ευθύνες στα άλλα κόμματα και σε εξωγενείς παράγοντες για να δικαιολογήσουν τις δικές τους ανεπάρκειες. Φταίει η κυβέρνηση Κληρίδη, ασχέτως αν έφυγε πριν οκτώ χρόνια, φταίει η Ευρωπαϊκή Ένωση, φταίει το καπιταλιστικό σύστημα, φταίνε οι έχοντες και οι κατέχοντες, φταίνε όπως λένε οι συνάδελφοι του ΑΚΕΛ, τα «αστικά κόμματα» που δεν ψήφισαν το προηγούμενο πακέτο μέτρων της κυβέρνησης.

Αν είναι με αυτές τις ιδεοληψίες και παρωχημένες αντιλήψεις και φιλοσοφίες που νομίζετε ότι θα αντιμετωπίσουμε την οικονομική κρίση και τα διαχρονικά διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας μας, τότε πολύ φοβάμαι ότι σε ένα χρόνο από σήμερα θα είμαστε πάλι εδώ για να συζητούμε ακριβώς τα ίδια θέματα, αλλά δυστυχώς οι πολίτες και οι πραγματικές δυνάμεις της οικονομίας θα είναι αλλού. 

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε μια από τις λίγες παρεμβάσεις του για την οικονομία, ωσάν να πρόκειται για κάποιο θέμα δευτερευούσης σημασίας, είπε, πολύ ορθά, ότι την κρίση δεν πρέπει να την πληρώσει ο κοσμάκης.

Ποιος είναι όμως ο κοσμάκης για τον Πρόεδρο Χριστόφια;

Είναι μήπως ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας ο οποίος απαίτησε και έλαβε €17.000 για δέκα εμφυτεύματα δοντιών;

Είναι ο Διευθυντής του Γραφείου του, ο οποίος έφυγε με εφάπαξ €200.000;

Είναι οι διπλοπληρωμένοι πρίγκιπες, που αν και λαμβάνουν διπλές και τριπλές συντάξεις, τους εξασφάλισαν και αντιμισθία από έμμισθη απασχόληση;

 Είναι ο Γενικός Διευθυντής Υπουργείου με ετήσιες απολαβές πέραν των €120.000;

Ή μήπως είναι οι προνομιούχοι αξιωματικοί του Υπουργείου Δικαιοσύνης, της Αστυνομίας ή της Εθνικής Φρουράς που παράνομα και παράτυπα χρησιμοποιούν υπηρεσιακό όχημα για τις προσωπικές τους μετακινήσεις;

Κοσμάκης: είναι η μητέρα η οποία αν αργήσει μισή ώρα να πάει στην εργασία της, επειδή πρέπει να πάρει το παιδί της στον παιδικό σταθμό, κινδυνεύει να απολυθεί.Είναι ο νέος επιστήμονας, ο οποίος επέστρεψε στην Κύπρο γεμάτος όνειρα και τώρα στέκεται στην ουρά για να λάβει ανεργιακό επίδομα γιατί ντρέπεται να ζητάει χρήματα από τους γονείς του.

Είναι ο άνεργος οικογενειάρχης, ο οποίος αδυνατεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του στις τράπεζες και να προσφέρει στην οικογένειά του τις βασικές ανάγκες της ζωής.

Είναι ο 18χρονος και ο 20χρονος ο οποίος κάνει ντελίβερι θέτοντας κάθε βράδυ σε κίνδυνο τη ζωή του, για 500 ή 600 ευρώ το μήνα.

Είναι ο χαμηλοσυνταξιούχος, ο οποίος κάνει κάθε μέρα πράξεις και υπολογισμούς για να δει πως θα βγάλει πέρα το μήνα.

Αυτός είναι ο κοσμάκης. Είναι το 55% των πολιτών που δηλώνει ότι δύσκολα τα βγάζει πέρα και το 9% που δηλώνει ότι δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Είναι περίπου το 70% που δηλώνει απογοητευμένο από την παρούσα διακυβέρνηση, σε όλα τα επίπεδα άσκησης πολιτικής.

Σας ευχαριστώ.